İskelede Emniyet Kemeri: Cephe İskelesinde Nereye ve Nasıl Bağlanılır?

Tuğla cephe önündeki iskele platformunda, çift kollu lanyardını sırt D halkasından baş üstündeki iskele borularına bağlamış kasklı işçi

İskelede emniyet kemeri, yüksekte çalışmada en çok kullanılan ama en çok yanlış bağlanan koruma ekipmanlarından biridir. Cephe iskelesinde düşüşe karşı ilk koruma korkuluk ve tam döşenmiş platformdur; emniyet kemeri ise iskelenin kurulumu ve sökümü, korkuluğun eksik olduğu bölümler, iskele dışına uzanılan işler ve asma iskeleler için hayati önem taşır. Kemerin koruma sağlaması için de doğru noktaya, doğru ekipmanla ve düşüş mesafesi hesaba katılarak bağlanması gerekir. Bu yazıda iskele türlerine göre emniyet kemerinin ne zaman ve nereye bağlanacağını anlatıyoruz.

İskelede Düşme Riski Nereden Gelir?

İskeleden düşmelerin çoğu, iskelenin kendisinden değil eksik veya değiştirilmiş iskeleden kaynaklanır:

  • Korkuluğu veya ara korkuluğu sökülmüş, topuk levhası olmayan katlar
  • Tam döşenmemiş, aralıklı veya sabitlenmemiş platform tahtaları
  • İskele ile bina cephesi arasında kalan geniş boşluk
  • Kurulum ve söküm sırasında korumasız çalışılan katlar
  • İskele dışına uzanarak veya korkuluğa çıkarak yapılan işler
  • Buz, çamur veya malzeme yığılması nedeniyle kaygan platformlar

İskelede Emniyet Kemeri Ne Zaman Gerekir?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, toplu korunma tedbirlerine kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik verilmesini ister. Korkuluğu, ara korkuluğu ve topuk levhası tam, platformu eksiksiz döşenmiş ve kullanıma uygun olduğu kontrol edilmiş bir iskele, düşüşe karşı ilk koruma katmanıdır. Bu durumda emniyet kemeri ikinci savunma hattıdır ve birçok şantiye kuralı onu her koşulda zorunlu tutar.

Aşağıdaki durumlarda ise emniyet kemeri ve doğru bağlantı vazgeçilmezdir:

  • İskele kurulumu ve sökümü: Korkuluklar henüz takılmamış veya sökülmüştür.
  • Korkuluğun geçici olarak açıldığı bölümler: Malzeme alımı, vinç yüklemesi veya cephe işi için açılan kısımlar.
  • İskele dışına uzanılan işler: Cepheye veya iskele dışındaki bir noktaya ulaşılması gereken çalışmalar.
  • Asma iskele (cephe sepeti): Platformun kendisi askıdadır; çalışan her zaman bağımsız bir yaşam hattına bağlı olmalıdır.
  • Korumasız seviye farkı bulunan her nokta: Risk değerlendirmesinin belirlediği diğer durumlar.

Cephe İskelesinde Emniyet Kemeri Nereye Bağlanır?

Doğru bağlantı noktası

İskelede bağlantı, iskele üreticisinin veya iskeleyi tasarlayan ehil kişinin ankraj olarak uygun bulduğu noktalara yapılır. Genellikle bunlar, düğüm noktasına yakın dikmeler veya ankraj için onaylanmış yatay elemanlardır. İskelenin binaya yeterli sayıda ankrajla bağlı olması da şarttır; bağlantısız bir iskele düşüş kuvvetini güvenle taşıyamaz.

Korkuluk borusuna bağlanır mı?

Korkuluk borusu, çalışanın üzerine yaslanmasını durdurmak için tasarlanır; düşüş anında oluşan kuvveti taşıması beklenmez. Üretici aksini belirtmedikçe kemer korkuluğa bağlanmaz. Korkuluğa bağlanan lanyard, düşüş anında boru boyunca kayabilir veya korkuluğun bağlantısını kopartabilir.

Bağlantının yüksekliği

Bağlantı noktası mümkün olduğunca omuz hizasında veya üzerinde olmalıdır. Ayak hizasındaki bir bağlantı, serbest düşüşü uzatır ve düşüş kuvvetini artırır. İskelede çalışanın bir üst kattaki dikmeye bağlanması, düşüş mesafesini kısaltmanın en pratik yoludur.

Doğru ekipman

  • Tam vücut emniyet kemeri: Arka (sırt) D halkasından düşüş durdurma bağlantısı yapılır.
  • Çift kollu (çift bacaklı) lanyard: İskelede bir noktadan diğerine geçerken bir kolun her zaman bağlı kalmasını sağlar. Böylece çalışan hiçbir an bağlantısız kalmaz.
  • Geniş ağızlı iskele kancası: İskele borusunu tam olarak kavrayan, kendinden kilitli geniş ağızlı kanca karabina kullanılır. Kancanın kapısı borunun etrafında tam kapanmalıdır.
  • Geri sarımlı düşüş durdurucu: Alçak katlarda şok emicili lanyardın açılma payı için altta yeterli mesafe olmayabilir. Bu durumda düşüşü daha kısa mesafede durduran geri sarımlı düşüş durdurucu daha uygun olabilir.


Şok emicili lanyardın ve geri sarımlı cihazın ihtiyaç duyduğu serbest mesafeyi düşüş mesafesi yazımızda, karabina seçimini karabina rehberimizde anlattık.

İskele Kurulumu ve Sökümünde Bağlantı

Kurulum ve söküm, iskelede düşme riskinin en yüksek olduğu aşamadır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’ne göre iskelenin kurma, kullanma ve sökme planını yapı işlerinde inşaat mühendisi hazırlar; kurulum, söküm ve önemli değişiklikler görevli inşaat mühendisinin gözetiminde, bu iş için yeterli eğitim almış çalışanlarca yapılır. Kurma ve sökme sırasında iskelenin kullanıma hazır olmayan kısımları uyarı işaretleriyle işaretlenir ve bu bölgelere giriş fiziki olarak engellenir. Sahada temel kurallar:

  • Kurucu, bir üst kata geçmeden önce kendisini bir üst seviyedeki uygun noktaya bağlar.
  • Mümkünse “önden korkuluk” sistemleri kullanılır: kurucu bir kata çıkmadan önce o katın korkuluğu aşağıdan yerleştirilir.
  • Söküm, kurulumun tersi sırasıyla yapılır; korkuluklar en son sökülür.
  • Her iki işte de çift kollu lanyard ile sürekli bağlı kalınır.

Seyyar İskele ve Asma İskelede Durum

Seyyar iskele (iskele kulesi)

Seyyar iskelelerde tam korkuluklu çalışma platformu esastır. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’ne göre seyyar iskele, üzerinde çalışan varken hareket ettirilmez, iskele dik ve platform düz olmalıdır ve ayaklarda kendiliğinden hareketi engelleyen fren gibi tertibatlar bulunur. Platforma erişim iç merdivenden yapılır; iskelenin dış yüzünden tırmanılmaz.

Asma iskele (cephe sepeti)

Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği, asma iskele sistemlerinde çalışan sayısı kadar dikey yaşam hattı oluşturulmasını, çalışanlara tam vücut kemer, bağlantı aparatları ve halat tutucuların verilmesini ve yaşam hatlarının üst uçlarının sağlam şekilde sabitlenmesini ister. Taşıyıcı halatlar, motor, fren sistemleri ve platform da her gün işe başlamadan önce kontrol edilir. Yani asma iskelede çalışan, platforma veya onu taşıyan halatlara değil, çatıdaki ayrı bir ankraja bağlı bağımsız dikey yaşam hattına bağlanır. Bağlantı, yaşam hattı üzerinde çalışanla birlikte hareket eden bir halat tutucu (EN 353-2) ile yapılır. Böylece platform veya taşıyıcı halat arızalansa bile çalışan korunur. Halat tutucuları mobil düşüş durdurucu yazımızda, dikey yaşam hattını dikey yaşam hattı rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.

İskelede Çalışmadan Önce Kontrol Listesi

  1. İskele, kullanıma başlamadan önce ehil kişi tarafından kontrol edildi, kontrol raporu hazırlandı ve sonucu iskele girişinde görünür mü?
  2. Ana korkuluk (platformdan en az 1 m), ara korkuluk ve topuk levhası (en az 15 cm) tam mı? İskele ile bina arasında düşmeye yol açacak boşluk var mı?
  3. Platform tahtaları eksiksiz, sabit ve kaymayı önleyecek durumda mı?
  4. İskele binaya yeterli ankrajla bağlı mı?
  5. Emniyet kemeri, çift kollu lanyard ve kancalar kullanım öncesi kontrolden geçti mi?
  6. Bağlantı noktaları belirlendi ve çalışanlar korkuluğa bağlanmamaları konusunda bilgilendirildi mi?
  7. Alt bölge kapatıldı ve malzeme düşmesine karşı önlem alındı mı?
  8. Haftalık kontrol yapıldı mı; kuvvetli rüzgar, sarsıntı, değişiklik veya uzun süre kullanılmama sonrası iskele yeniden kontrol edildi mi?
  9. Kurtarma planı hazır mı?


Yüksekte çalışma ekipmanlarının genel kontrolü için bakım ve kontrol rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İskelede emniyet kemeri zorunlu mu?
İskele kurulumu ve sökümünde, korkuluğun eksik veya açık olduğu bölümlerde, iskele dışına uzanılan işlerde ve asma iskelelerde emniyet kemeri ve doğru bağlantı zorunludur. Korkuluğu tam ve kontrol edilmiş iskelelerde ise kemer kullanımını işyerinin risk değerlendirmesi ve şantiye kuralları belirler; birçok şantiye her koşulda zorunlu tutar.

Emniyet kemeri iskele korkuluğuna bağlanır mı?
Hayır. Korkuluk, düşüş kuvvetini taşımak için tasarlanmamıştır. Bağlantı, iskele üreticisinin uygun bulduğu dikme veya yatay elemanlara, tercihen omuz hizasının üzerine yapılır.

Asma iskelede emniyet kemeri nereye bağlanır?
Platforma değil, çatıdaki bağımsız bir ankraja bağlı dikey yaşam hattına, halat tutucu ile bağlanır. Her çalışan için ayrı yaşam hattı kullanılır.

İskelede hangi lanyard kullanılmalı?
Yer değiştirirken sürekli bağlı kalmayı sağlayan çift kollu, şok emicili lanyard ve iskele borusunu kavrayan geniş ağızlı kanca kullanılır. Alçak katlarda altta yeterli mesafe yoksa geri sarımlı düşüş durdurucu daha uygun olabilir; gereken mesafe üreticinin kullanım kılavuzundan doğrulanmalıdır.

İskele ne sıklıkla kontrol edilir?
Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’ne göre iskele, işverenin görevlendirdiği ehil kişi tarafından kullanılmaya başlamadan önce, haftada en az bir kez, üzerinde değişiklik yapıldığında, bir süre kullanılmadığında ve sismik sarsıntı ya da kuvvetli rüzgar gibi koşullara maruz kaldığında kontrol edilir ve kontrol raporu hazırlanır. Yalnızca güvenli olduğu tespit edilen iskelede çalışılır. Sonucu iskele girişinde etiketle göstermek yaygın bir uygulamadır.

Kemer Kadar Bağlantı Noktası da Önemlidir

İskelede güvenlik, tam korkuluklu ve kontrol edilmiş bir iskeleyle başlar; emniyet kemeri ise korumanın eksik kaldığı her anda devreye girer. Ancak kemer, ancak doğru noktaya, doğru yükseklikte ve doğru ekipmanla bağlandığında koruma sağlar. Korkuluğa takılan bir kanca, güvenlik değil yalnızca güvenlik hissi verir.

EKS İş Güvenliği, emniyet kemerleri, çift kollu lanyard ve şok emiciler, karabinalar, geri sarımlı düşüş durdurucular ve halat tutucularla iskele işleriniz için doğru ekipmanı sunar. Ekibinizin eğitimi için yüksekte çalışma eğitimlerimizden yararlanabilir, ayrıntılı bilgi için EKS İş Güvenliği ile iletişime geçebilirsiniz.

Daha fazlası için LinkedIn sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Paylaş

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

İskelede Emniyet Kemeri: Cephe İskelesinde Nereye ve Nasıl Bağlanılır?